दैनिक जीवनमा धर्म संकल्प भाग१ र भाग २

यस उपदेशमा त्रिरत्नको गुणको चर्चा छ। बुद्धलाई वैद्य, धर्मलाई संरक्षक, र सङ्घलाई मार्गनिर्देशकको रूपमा स्मरण गर्दै, शरणमा जाने निर्णय निकै महत्त्वपूर्ण छ भन्ने कुराबाट उपदेश सुरु हुन्छ। रिन्पोछेले सबै आध्यात्मिक परम्पराहरूप्रति आदरभाव राख्न सुझाव दिनुहुँदै, विशेषतः शाक्यमुनि बुद्धको मार्गमा केन्द्रित रहन प्रेरित गर्नुभयो। धर्मको अध्ययन एवं मनन जरुरी छ, र सङ्घको आदर्शको रुपमा रहेको अनुशासनको अभ्यासबारे जोड दिनु भयो।

उहाँले भ्रान्त दृष्टिकोणहरूलाई हटाउन “अनित्य” को बोध अत्यन्त उपयोगी हुने बताउनुभयो। ज्ञान प्राप्तिको तीन चरणहरू अध्ययन(श्रुति), चिन्तन र ध्यान भावनाको परिचय दिनु भयो। साथै अधिष्ठानको संप्रेषण परम्पराको परिचय दिँदै, “महाकरुणा” नै शून्यताको बोधमा पुग्ने सर्वोत्तम उपाय हो भनेर जोड दिनुभयो। अन्ततः, रिन्पोछेले विद्यार्थीहरूलाई आग्रह गर्नुभयो कि धर्मलाई केवल एक शौकको रूपमा नभई, जीवनको सबैभन्दा गम्भीर, रूपान्तरणकारी यात्रा मान्नुपर्छ भन्नु भयो। यसको एक मात्र उद्देश्य सबै प्राणीहरूको मुक्तिको लागि बुद्धत्व प्राप्त गर्नु हो।

उहाँले तार्थाङ टुल्कु, त्रुड्या रिन्पोछे, र पेनोर रिन्पोछे जस्ता महान् गुरुहरूका उदाहरणहरू प्रस्तुत गर्दै, जीवन्त धर्म परम्पराको हस्तान्तरण हुन्छ पर्छ भन्ने कुरा प्रस्ट पार्नुभयो। यी गुरुहरूले धर्मलाई जोगाउन र बाँड्न गरेको त्याग र समर्पण अनुकरणीय छ।

रिन्पोछेले पुनः स्मरण गराउनुभयो कि अध्ययन बिना अभ्यास वा अभ्यास बिना अध्ययन, ती दुवै अधूरा छन् । उनीहरूको तुलना उहाँले “एउटा पखेटाले उड्न खोज्नु चरा” सँग गर्नुभयो।

शून्यता दृष्टिकोणमा करुणा सहित हुनु वज्रयान अभ्यासको सफलताको साँचो हो भनेर भन्नुभयो। शून्यता दृष्टिकोणमा करुणा बिना मन्त्रजप वा देवता साधना केवल बालखेलजस्तै हुने चेतावनी दिनुभयो।

त्याग, त्रुटिरहित शमथ र करुणामा आधारित विपश्यना अभ्यासले मात्र वास्तविक अनुभूति सम्भव हुन्छ। नत्र सतही वा अनुचित अभ्यास आध्यात्मिक खतरा मात्र हुन सक्छ।

अन्त्यमा, मध्यामिक  शिक्षालाई गहिरो रूपमा आत्मसात् गर्न, अध्ययन-अभ्यासमा सँगै लान, र बौद्धिक ज्ञानलाई हृदयले छुने अभ्यासमा रूपान्तरण गर्न रिन्पोछेले विद्यार्थीहरूलाई आग्रह गर्नुभयो। यसैबाट मात्र व्यक्तिगत मुक्ति र समस्त प्राणीहरूको हित सम्भव हुन्छ।